UI VE UX NEDİR? 2019 UI TRENDLERİ NELERDİR?

 

“UI” bilişim sektöründeki İngilizce egemenliğinin doğal sonucu olarak “user interface” kelimelerinin kısaltılmışıdır. Yani kullanıcı ara yüzü demektir. “UID” ise “user interface design” yani kullanıcı ara yüzü tasarımıdır.  Aslına bakarsanız etrafımızdaki her cihaz ya da yazılım UI tasarlayan uzmanların eseridir ve onların deneyimleri ile teknik bilgilerinin birleşmesi sonucunda ortaya çıkan şeyi biz hayatımızda kullanırız. Mesela bir tablet tuşunun pozisyonu, kulaklık ya da USB portunun yeri, eğer bir yazılım kullanıyorsak programa giriş ve çıkış tuşunun program içerisindeki yeri bu başlığa örnek olarak verilebilir.

 

Ara yüz olarak düşündüğümüzde ise dokunabileceğimiz mekanik yapılar yerine renkleri, alanlar arasındaki uzantıları ya da uygulama içi yönlendirme işaretlerinin kurgulanışını örnek verebiliriz. Bunu baskılı medya günlerindeki karşılığı ise matbaacılıkta mizanpajdır (sayfa düzenlemesi). Hatırlarsanız bulvar gazeteleri az haber bol renk kullanırdı. Dev bir fotoğraf ve çevresinde azıcık yazı (ve gerçekliği çoğunlukla belirsizdir) olurdu. Ciddi gazeteler ise yoğun yazı; orta puntolu başlıklar ve editör yoğun yapıları ile kolayca mizanpajı yapılan bilişsel yapılardı.

 

Günümüzde ise standart bir kullanıcı yüzlerce farklı meta ile karşılaşırken kararlarını milisaniyeler içerisinde ve hatta düşünmeden sanki algıları otomatik pilottaymışçasına almaktadır. Bu durum bizler için büyük problem çünkü bin bir güçlükle işlettiğimiz internet sitelerimiz içerdikleri hizmetleri alıcıya sunmak için çok az bir zamana sahip. Diyelim ki sitemize gelen bir ziyaretçiyi sitemizde tuttuk; bir diğer problem ise sitemizdeki ürünün ya da hizmetin satılabilmesi. Bunu başarmak için yapılacak iş ise çok basit. UI tasarımcınız olabilecek en basit ve işlevli ara yüz tasarımını en baştan tasarlamalıdır.

 

UI tasarımının karşılığı inşaat sektöründe tasarım aparatlarına gelmektedir (mesela ahşap zemin, LED ışık vb.). Aslında bakarsanız evi sattıran da bunlardır. Yazılım dili genellikle binanın ısı yalıtımı ya da çerçeveleri gibi düşünülebilir. Eninde sonunda her ikisi de önemlidir ama ilk göze çarpan ve evi kullanışlı yaparak gözü boyayan aparatlar yani UI’dır. UI iyi ise fiyat belirleme noktasında özgürlüğe sahip olursunuz.

 

Bir başka nokta ise Google’ın sizin sitenizdeki UI’yi de değerlendirdiğidir. Google size açıktan UI’ni değerlendiriyorum demez ama kıstaslarım arasında bulunan şu ve bu gibi kıstaslar diye bahsettiği başlıklara baktığınızda aslında bazı başlıkların UI ile doğrudan alakalı olduğunu görürsünüz. Hatta web sitesini bizim gibi bir reklam ajansına yaptıran müşterilerimiz de bize sıklıkla sitenin arka planını değil ön yüzünün tasarım güzelliği ya da başlık sayısını ele alarak soru sorar ya da düzeltme ister. 

 

Doğal olarak haklı olan her müşteri kullanıcı deneyimi kavramından haberdar olmasa bile eğer bir şey yanlış ise bunu hissedebilir. Zaten günümüzde oluşan standartlar var olduğu için baştan hatalı bir sunun mutlaka geri tepecektir. Diğer bir nokta ise tasarımcı sıfatı ile iş yaşamını sürdüren bireylerin oldukça eğitimli, hisleri ve öngörüleri açık insanlar sınıfında olmaya daha yatkın olmalarıdır. Yaratıcılığın en sevmediği alan sabit fikrin kol gezdiği beyinlerdir.

 

Tabi bu konuda tek kısaltma UI değil. Mesela bir önceki paragrafta üzerinde durduğumuz konu UX (user experience) – kullanıcı deneyimidir. UID’de olduğu gibi UX’de de farklı bir alt dal olan UXD (User interface design – kullanıcı deneyimi tasarımı) alt başlığı da bulunmaktadır. Bir başka konu ise sosyal medyanın her alanı benzeştirmesinden doğan UD yani “interaction design” – etkileşim tasarımıdır (bayılırız). İşin teknik kısmında da benzer bir yönetmelik vardır. İşte o yönetmelik kodcular için IA (Information Architecture – Bilgi mimarisi) kavramı üzerinden tartışılır. Tabi bu başlıkların tamamının tek bir amacı vardır. A+ kullanılabilirliği yaratabilmek..

 

2019 UI VE UX TRENDLERİ NELERDİR?

 

2019’da en çok sevilen UI trendi bana sorarsanız 3D grafiklerin mobil ve masaüstüne yayılmasıdır. Bu sunum özellikle farklı programların bir arada kullanılmasını gerektirdiğinden maliyeti de yüksektir. Zaman alabilir. Eğer Türkiye şartlarında doğru hosting ya da hosting paketini kullanmıyorsanız SEO puanınızı bile düşürebilir fakat değer mi derseniz bizde size kesinlikle evet! Deriz. Çünkü 3d grafikler sanatın webin hangi türünü kullanırsanız kullanın işinizle bütünleşmesi demektir. Bu Google’ın bile şu anda hesap edemediği bir prestij türüdür. 3D üzerinden renderlanmış sitelerde zaman geçirmek eminim ki hepimiz için “photorealistic” bir deneyim yaratıyor.

 

Bir örnek vermemiz gerekir ise buyurunuz: https://dribbble.com/shots/5449563-Homes-of-the-Future-Website

 

İkinci nokta ise kullanıcı deneyimi altında inceleyebileceğimiz etkileşimin kişiselleştirilmesidir. Kullanıcılar artık açık şekilde en hızlı şekilde kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılarında görmek istiyor. Biz ise milisaniyelere oynarken onlara kendi sayalarının içeriğini tasarlayabilme şansını sunabilmeliyiz. Bu açıdan bakıldığında doğru etkileşim tasarımı fırsatlarını kullanıcıya sunmak 3d bir site içerisinde kaybedilen zamanı dengeleyebilecektir. Dolayısıyla iki başlığı da beraber düşünmek yerinde olacaktır.

 

Hemen bir örnek verelim: https://dribbble.com/shots/5455809-Perfect-Bouquet-App

 

Üçüncü nokta ise tam ekran arka görüntüler ve videoların kendi yaşam alanlarını yaratmaya başlamasıdır. Arka formunuz tamamen bir fotoğraf olabilir. Ya da hareketli abstract (soyut) geometrik şekiller de olabilir. Bu tip yapılar kullanıcıların siteyi içselleştirip kendi iç dünyasındaki anlamları keşfetmesine sebep olabildiğinden aslı hedef “amigdala”dır (Google: Amigdala).

 

Ve işte örneğimiz: https://dribbble.com/shots/5716758-Balloon-Rides-Website

 

Diğer bir başlık ise bir şirket hikâyesinin çoğunlukla tek bir sayfada çizgi romanımsı bir tat içerisinde anlatılmasıdır. Bu yeni bir atmosfer yaratma, insan görsellerini olumlu tepkiler ile çizerek daha güzel bir yakın gelecek öngörüsü yaratmada oldukça başarılıdır. Diğer bir avantaj ise bazı sektörlerde bulunan uzmanların imajlarına dikkat etmeme gibi yapısal durumlarını kullanıcıya fark ettirmeden düzeltmesidir. Öte yandan hangimiz çizgi roman sevmeyiz ki? Neden olmasın?

 

Bu yazıyı bir incelemenizde fayda var. Hem süreç tasarımı için de doğru bir örnek: https://tubikstudio.com/case-study-florence-app-illustrations-for-healthcare-service/

 

Diğer bir yenilik ise düğmesiz tasarım. Evet, yanlış okumadınız. Bazı araştırmalar ekranı kaydırmanın herhangi bir menü düğmesine basmaktan daha çok tercih edildiğini göstermektedir. Diğer bir avantaj ise ekrana düğme tasarlamak zorunda kalmadığımızda tasarımın içerisine yeni, yaratıcı ve tahmin edilemeyecek öğeleri yerleştirmenin daha kolay olmasıdır.

 

İşte mükemmel bir örnek; bayıldık:  https://dribbble.com/shots/4644803-Nature-Encyclopedia-App

 

2018 yılında başlayıp 2019 yılında da devam eden bir başka eğilim ise logo (ayırmaç) tasarımlarında UI arayışı. Rekabet arttı, her an çok değerli ve bu anlar animasyonlu ayırmaçlar ile daha da güçlendirilebilir hale geldi. Evet, sadece internet siteleri değil ayırmaçlar için de animasyon süreci başladı ve bize sorarsanız bu eğilim sadece 2019 içerisinde değil 2030’lu yıllara kadar devam edip ayırmaçlar ile ilgili bildiğimiz her şeyi değiştirecek.

 

Bu yeni başlıkta hemen örnek verelim: https://uxplanet.org/how-to-build-a-brand-for-your-mobile-app-strategies-tips-and-examples-29718ab6a291

 

UX ile UI’nin çocuğu olsa sanırım bu başlık içinde ismini koyardık. Geçişlerdeki akıcılık. Evet, her işlem arasında yaptığımız geçişler bize aslında keskin kenarlı kodlar arasında dolaştığımızı hatırlatıyor. Bunu aşmak ise yeni eğilim. Bunu direk bir örnekle anlatalım ki lafı uzatmaya gerek kalmasın (tekerleklere dikkat!).

 

https://dribbble.com/shots/5489641-Carfinder-Web-App-Interactions

 

 

PEKİ, YA SEVMEDİKLERİMİZ?

 

Sırada benim her zaman taraftarı olmadığım bir durum olan bölünmüş ekran tasarımları var. Bölünmüş ekran tasarımları zor bir tasarım öğesi çünkü müşkülpesent kullanıcılar için deneyimi bölmek anlamına da gelebilir. Çok girilmeli mi derseniz ben kendim bile tercih etmiyorum. Dolayısıyla aklınızda bulunsun ama müşteri tabanının özellikle yaş grubunu dikkate almayı unutmayın. Aynı şey çok katmanlı sayfa tasarımı için de gerekli. Eğer bilgi yoğun bir takipçi tabanı ile karşı karşıyaysanız onları yormadan ham bilgiyi sunmayı sakın unutmayın; kaçabilirler (hatta kesin kaçarlar).

 

Diğer bir konu ise açılış sayfası video olan sayfa tasarımları. Burada da bir problem görüyorum. Mesela Türkiye’de bu kota problemi yaşayan kullanıcılar için nefret edilebilecek bir deneyim yaratabilir. Öte yandan kota problemi olmasa bile tasarımcı videoyu olabildiğince düşük kalitede yüklemek isteyeceğinden (Google abi kızar) videonun gerçek kalitesi ile alakası olmayan bir sunum yaratmış olacaksınız. Bence 2021 yılında oturması beklenen 5G gelsin sonrasına bakarız.

 

Siz nasıl tasarımlar yaratmaktan ya da hangi tasarımları görmekten – deneyimlemekten hoşlanıyorsunuz?

 

Hazırlayan:

Dr. Barış Tunçbilek

Tunçbilek Reklam Dijital Strateji Yöneticisi

 

Uyarı: Bloğumuz içerisinde yayınlanan özgün içerik; 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve FSEK’nun 71. maddesi tarafından gerek cezai gerekse hukuki yönden Tunçbilek Reklam Ltd. Şti. adına korunmaktadır. İzin almadan ve kaynak belirtilmeden kullanılamaz.